Leningrad Kuşatması (Leningrad Muhasarası), II. Dünya Savaşı’nın Doğu Cephesi’nde yer alan bir şehir muhasarasıdır.

Leningrad (şimdiki adı Saint Petersburg) kenti, Mihver Devletler’e bağlı kuvvetlerce 8 Eylül 1941 tarihinde son kara bağlantısı da kesilerek kuşatılmıştır.

Herne kadar Sovyet kuvvetleri kente 18 Ocak 1943 tarihinde dar bir kara koridoru açmayı başardıysa da Alman kuşatması, 27 Ocak 1944 tarihine kadar 872 gün sürmüştür. Leningrad kuşatması, modern tarihin en uzun süreli ve en yıkıcı kent kuşatmalarından biridir ve en ağır kayıplarla sonuçlanmış üçüncü kuşatmasıdır. II. Dünya Savaşı’nın diğer en kanlı kuşatmaları, Stalingrad Muharebesi ve Berlin Muharebesi’dir.

Bu kuşatmadaki ilk göze batan nokta Alman Kuvvetlerinin ilerleme şansı varken bilerek şehri kuşatma altına alması ve tüm ikmal noktalarını kesmesi sonucu halkı aclığa mahkum etmesidir.

Sovyet kuvvetleri kuşatmayı kaldırana kadar Alman Hava Kuvvetleri özellikle ikmal depolarını , balıkçı iskelelerini ve daha birçok ikmal olanağını özellikle vurarak şehri tamamen aç bırakmıştır.

872 gün süresince halk Sovyet rejim tarafından Geçici Gıda Kurulu’na bağlanmıştır. Bu kurum Haklı oluşturan bireylere göre erzak miktarını belirlemktedir. Kuşatmanın ilk zamanlarında 500 gr olan kişi başı miktar. kuşatmanın son iki ayında çoçuklar için 100 gr, askerler için 125gr , kadınlar ve yaşlılar için ise 80 gr seviyelerine kadar düşmüştür. Halk bu gıdalarını kendilerine verilen kuponlar aracılığıyla alıyordu. Zaten kuşatmanın sonucunda halk okadar kötü bir duruma geldi ki kuşatmanın bilançosu çok ağır oldu. Tam 1.500.000 ölü.

2. Dünya Savaşındaen çok kayıbı veren Ruslar için Leningard’ın önemi büyüktür. Savaş Sonucunda 20 Milyonu aşan toplam ölü sayısının birbuçuk milyonu açlıktan Leningard’da ölmüştür.

Kuşatmanın Kaldırılması :

Kuşatma, Sovyet birliklerinin Leningrad-Novgorod Harekâtı ile kentin güney kesimindeki Alman kuvvetlerini geri attığı 27 Ocak 1944 tarihine kadar sürmüştür. Bu harekâta, Leningrad Cephesi ve Volkhov Cephesi kuvvetlerinin yanı sıra 1. ve 2. Baltık Cepheleri de katılmıştır. Baltık Filosu hava unsurlarının % 30′u, harekâtın son evrelerinde savaşa katılmıştır.  Fin kuvvetleri ise 1944 yılının yaz aylarında Vyborg Körfezi ve Vuoksi Nehri gerisine atılmıştır.

Kronoloji :

1941

• Nisan – Hitler, Barbarossa Planı ve Generalplan Ost çerçevesinde Leningrad’ı işgal ve imha etmeye karar verdi.
• 22 Haziran – Mihver kuvvetleri Barbarossa Harekâtı ile Sovyetler Birliğinin istilasına başladı.
• 23 Haziran – Leningrad Cephesi Komutanı General Popov, Leningrad güney savunma mevzilerini incelemek için yardımcısını görevlendirdi.
• 29 Haziran – Luga Hattı tahkimatına, kadın ve çocukların tahliyesi ile birlikte başlandı. 
• 27 Haziran – Hitler, Kuzey Ordular Grubu Karargahını ziyaret etti. Ayrıntılar konusunda anlaşma sağlanmıştı. Hitler, Leningrad’ın aralık ayında ele geçirilmesini emretti.
• 31 Temmuz – Karelyan Kıstağında Sovyet 23. Ordusu mevzilerine yönelik Fin taarruzu, savaş öncesi Fin – Sovyet sınırına ulaştı.
• 20 Ağustos – 8 Eylül Alman bombardımanı Leningrad’daki endüstriyel tesisleri, okulları, hastaneleri vurdu. Sivillere ait konutlarda da hasar var.
• 21 Ağustos – Hitler’in 34 sayılı emri. “Leningrad’ın, Fin kuvvetleriyle birlikte kuşatılması…”
• 20 – 27 Ağustos – Kentten sivillerin tahliyesi, demiryolu hattı ve diğer çıkışlara yönelen taarruzlarla engellendi.
• 31 Ağustos – Fin kuvvetleri, savunma hatlarını düzleştirip savunmaya çekildiler.  Bu hat, 1939 Kış Savaşı öncesindeki sınırdı.
• 6 Eylül – Alfred Jodl, Fin yetkilileri saldırıyı sürdürmek konusunda ikna etmeye çalıştı fakat başarı sağlayamadı.
• 2 – 9 Eylül – Fin kuvvetleri Beloostrov ve Kirjasalo idari bölgelerini işgal ederek yeni savunma düzeni aldılar.
• 8 Eylül – Alman kuvvetleri Ladoga Gölü kıyılarına ulaşarak Leningrad’ın karadan kuşatılması tamamladılar.
• 10 Eylül – Joseph Stalin, Leningrad Cephesi Komutanlığı’na Mareşal Voroşilov yerine General Jukov’u atadı.
• 12 Eylül – Alman bombardımanı, Leningrad’ın en büyük erzak deposunu imha etti.
• 15 Eylül – von Leeb’in 4. Panzer Grubu, Moskova taarruzu için bu bölgeye intikal ettirildi.
• 22 Eylül – Hitler’in emri, “Saint Petersburg, yeryüzünden silinmelidir.” Ve açıklaması, “… Sivil nüfusun yaşamlarının güven altına alınması, bizi ilgilendirmez”
• 8 Kasım – Hitler, Münih’te yaptığı bir konuşmada şunu açıklıyor, “Leningrad, açlıktan ölmelidir.”
• 10 Kasım – Sovyet karşı taarruzu başladı. Taarruzların devamında 30 Kasım 1941′de Alman kuvvetleri, Tikhin Nehrinden Volkhov Nehri’ne çekilmek zorunda kaldılar. Sovyet taarruzları, Alman kuvvetlerinin Leningrad’ın doğusunda Svir Nehri mevzilerindeki Fin kuvvetleriyle birleşmesini önledi. 
• 6 Aralık – İngiltere, Finlandiya’ya savaş ilan etti. Bunu, Kanada’nın, Avustralya’nın ve Yeni Zelanda’nın savaş ilanları izledi.

1942

• 7 Ocak – Sovyet Lyuban Taarruzu başladı. Taarruz, 16 hafta sürdü ve Sovyet 2. Şok Ordusu’nun imhasıyla, başarısız olarak sonuçlandı.
• Ocak – Kızıl Ordu kuvvetleri, kuşatmayı yarmak amacıyla Nevski Pyataşok köprübaşı için bir taarruz başlattı. Her iki taraf açısından da ağır kayıplarla geçen muharebeler 1943 yılının Mayıs ayına kadar sürdü. Sovyet harekâtı kısmen başarılı oldu.
• 4-30 Nisan – Luftwaffe’nin Sovyet Baltık Filosu gemilerini batırmayı amaçlayan “Buz etkisi” harekâtı başarısız oldu. ^[56]
• Haziran-Eylül – Alman topçusu, 800 kg.lık toplarla Leningrad’ı bombaladı.
• Ağustos – İspanyol 250. Piyade Tümeni (Mavi Tümen), Leningrad’a aktarıldı.
• 14 Ağustos-27 Ekim – K Deniz Müfrezesi, Ladoga Gölü’nde Leningrad ulaşım bağlantısını kesmek amacıyla faaliyete geçti.
• 19 Ağustos – Kızıl Ordu kuvvetleri 8 hafta sürecek Sinyavin Harekâtı’nı başlattı. Harekât, Leningrad kuşatmasını yarmakta başarısız olduysa da Alman Kutup Işıkları Harekâtı karşısında önleyici bir taarruz olarak etkili oldu.

1943

• Ocak-Aralık – Leningrad’a yönelik Alman bombardımanı öncesine göre artmış olarak devam etti.
• 12 Ocak-30 Ocak – Sovyet , Ladoga Gölü kıyılarından kente bir kara köprüsü açtı.

1944

• 14 Ocak-1 Mart – Kızıl Ordu birlikleri kuşatmayı atmayı amaçlayan birkaç taarruz harekâtı başlattı.
• 27 Ocak – Leningrad’daki Alman – Fin kuşatması kalktı. Alman kuvvetleri kuşatma mevzilerinden 60-100 km. geri atıldılar.
• Ocak – Alman kuvvetleri geri çekilmeden önce bazı tarihi bina ve yerleşimleri yağmalayıp imha ettiler. Kentin çevresindeki birçok tarihi bina ve ev, yağmalandı ve sonra imha edildi. Çok sayıda tarihi eser, Nazi Almanyası’na taşındı.

Kuşatma süresince 3.200 konut, 9 bin ahşap yapı (yangınlarda), 840 fabrika ve işletme imha oldu