Bir dönem İngiltere Premier Lig’de mücadele eden fakat şu sıralar İngiltere Championship Ligi’nde yeralan ve son dönemde yaşadığı ekonomik krizle sık sık gündeme gelen Portsmouth Kulübü’nün, Osmanlı Sultanı 2. Abdülhamit tarafından kurulduğu ve bundan dolayı ambleminde “ay-yıldız” bulunduğu iddia ediliyor.

Portsmouth’u hepimiz ingiltere Premier Ligi’nden duymuşuzdur. Oysa ki Portsmouth ile Türkiye arasında bilmediğimiz bazı bağlar var, bunlardan ilki: Vatan topraklarından çok uzaklarda yatan aziz bahriye şehitlerimiz…

1850 yılında Portsmouth yerel gazetelerinden birinin haberine göre: İngiliz usulü top talimi veseyr-i sefain eğitimleri görmek üzere istanbul’dan avara eden MiRAT-I ZAFER ve SiRAG-I BAHRi BiRiK isimli iki firkateyn Ekim 1850′de Portsmouth/ingiltere Deniz Askeri Üssü’ne intikal ederler.

Portsmouth Limanı’nda bulunan iki Türk firkateyninin subayları Sir Godfrey Webster’ in rehberliğinde, Portsmouth Tersanesi ve Clarence Kızakhanesi’ nin hemen tüm bölümlerini ziyaret etmiş bulunurlar.

Türklerin erzak alışverişi yaptıkları, gemileri ziyaret etmek isteyen ingilizlere çok nazik davrandıkları, ancak cuma ve cumartesi günlerini dinî inançları nedeniyle ibadete ayırdıkları ve bu günlerde ziyaretçi kabul etmedikleri belirtilmektedir.

Coşkuyla karşılanan leventlerimizin eğitimleri başarıyla devam etmektedir. Fakat Portsmouth ve karşı kıyıdaki (Gosport) sağlık koşullarının dikkate alınmaması (yeterince önlem alınmaması) firkateyn mürettebatlarına pahalıya mâl olacaktır. 1849 yazında görülen kolera salgınında bölgede bini aşkın kişi hayatını kaybetmiştir. Kanalizasyon sisteminden yoksun, tersane işçilerinin üst üste yığılarak yaşadığı sağlıksız mahallelerde, altyapı çalışmaları ancak 1854′ ten sonra başlatılabilmiştir. Kolera salgının 1850 yılında Gosport’a sıçraması bu tarihlerde bölgede bulunan denizcilerimize acı kayıplar yaşatacaktır. Gosport’ta, 1745′ten 1996′ya kadar ingiliz Kraliyet Donanması adına hizmet veren, Haslar Hastanesi, kabristanının bir bölümünü Türk şehitliğine ayırmıştır.

Günümüze kalan mezar taşları olayın şahitleri niteliğindedir. Taşların tümü 1850-1851 yıllarına aittir, çoğunluğu ise 1851 tarihlidir. Aynı yılın içinde, beş aylık bir zaman diliminde, 22 Türk denizcisinin birden vefat etmiş olması salgın hastalığın boyutlarını göstermektedir. 1985′te Genelkurmay Başkanlığı tarafından başlatılan bir çalışma sonucunda restorasyonu yapılan Şehitlik, Türk Deniz Şehitleri Günü olan 4 Nisan 1993′te törenle açılmıştır.

Şehitlikte halen üç adet özgün mezar taşı bulunmaktadır. Bunlardan biri “Kullu nefsun zâikatul mevt (her nefis ölümü tadacaktır) ibaresi ile başlayıp şehitlikte yatan tüm asakir-i islam’ dan merhumin’in ruhları için el Fatiha (merhum islam askerlerinin ruhları için el Fatiha) ile her iki gemi mürettebatından, bu şehitlikte yatanların tümüne birden ithaf edilmiştir.

Burada ilginç olan diğer bir nokta ise bu taşın üzerinde yer alan ay yıldızın bir yandan Türk-Osmanlı geleneğini çağrıştırırken aynı zamanda Gosport’un karşısında yer alan Portsmouth kentinin sembolü olması ve günümüzde de bu özelliğini sürdürmesidir.Evet, bu kent Ay-Yıldız sembolünü benimsemiştir. Bu, tabii ki, oraya gelen iki gemi nedeniyle olmamıştır.

Dilbilimciler kentin adının Eski ingilizce’de kaz anlamına gelen gosa ve kökeni Latin olan, liman anlamındaki portus kelimelerinden türetildiğini iddia etmektedirler. Ancak kentin, günümüzde de halk arasında yaygın olan diğer bir adı da “Turk Town” yani “Türk Kasabası”dır.

Gosport doğumlu halk ozanı Cyril Towney’e göre Gosportlular kendilerini her zaman Türk olarak tanımlamışlardır. Towney ile bu konuda görüşmüş olan folklor uzmanı J. E. Mann bir Gosportlu olarak kendisinin de anımsayabildiği en erken yaştan bu yana bu gizemli bağlantıyı bildiğini, ancak yerel yazılı kaynaklardan hiç birinde bu ada rastlanmadığını belirtmektedir.

Bölgede Türkler ile ilgili diğer bir ad da HMS Sultan dır. Halen bir yer adı olan ve burada bulunan bir Kraliyet Donanması okuluna adını veren HMS (Her Majesty’ s Ship: Majestelerinin gemisi) Sultan, aslında bir geminin adıdır. Adı daha önce Triumph olan geminin adı, 1870 yılında Sultan Abdülaziz’ in ingiltere’ yi ziyareti nedeniyle Sultan olarak değiştirilmiştir.

Bölgedeki Türk izlerinin tümü denizcilik ile sınırlı değildir. Örneğin Fort Nelson Kalesi’nde yer alan Kraliyet Silah Müzesi’nin koleksiyonunun en değerli parçalarından biri de 1464 tarihli bir Türk topudur. 19. yüzyılda Çanakkale Boğazı’nda koruma amaçlı olarak kullanılmakta olan bu tarihî top 1868′ de General Sir John Lafroy’un girişimi üzerine Osmanlı Devleti tarafından ingiltere’ye hediye edilmiştir. İngiltere’de Gosport ve Portsmouth’ un içinde yer aldığı Hampshire Bölgesi Londra ile bağlantılı önemli limanlara sahip olduğundan, araştırmalar derinleştikçe buradan Osmanlı-Büyük Britanya ilişkilerinin tarihine yeni boyutlar getirebilecek daha pek çok belge, eser ve anı gün ışığına çıkabilecektir.

ADADAKİ DİĞER AY-YILDIZLI TAKIM: DROGHEDA UNITED

İrlanda Premier Ligi’nde mücadele eden Drogheda United takımının ambleminde de ay-yıldız yer alıyor.

Bir süre önce Türkiye’ye resmi ziyaret gerçekleştiren İrlanda Cumhurbaşkanı Mary McAleese, 1847 yılında 1 milyon İrlandalı’nın hayatını kaybettiği Büyük Açlık döneminde Osmanlı Devleti’nin içi gıda dolu 3 gemisini Drogheda limanına gönderdiğini hatırlatarak, “İrlanda halkı bu eşine az rastlanır bonkörlük girişimini asla unutmadı ve bunun sonucunda sizin bayrağınızdaki semboller, bu güzel yıldız ve hilali bölgenin sembolü haline getirdiler. Hatta futbol takımının formalarının üzerinde de bu güzel Türk sembollerini görüyoruz” demişti.

Diğer bir AY YILDIZ lı takım  Drogheda United

Sosyal ağlarda paylaş:

Bu yazı 2376 defa okunmuştur